Πραγματεία για τις αποχρώσεις της θάλασσας και του ουρανού στη Λευκάδα
Του Μεγακλή Ρογκάκου, Ιστορικού Τέχνης MA MA PhD
«Όσο η τέχνη έχει λιγότερη σχέση με την πραγματικότητα, τόσο είναι καλύτερη.» [Ρότζερ Φράυ, Όραμα και Σχέδιο, Λονδίνο, 1920]
[...] Η Λευκάδα εἶναι ὀμφαλικὸ σημεῖο τῆς γῆς ὃπου ἐνώνεται ἡ θάλασσα μὲ τὸν οὐρανό.Ἓνας λευκὸς βράχος ἀναμεταξύ τοῦ ὑδάτινου καὶ ἀέρινου στοιχείου. Σημεῖο ἰσορροπίας τῆς γαλήνης τῆς γῆς μὲ τὴν ταραχὴ τῆς θάλασσας [...]
Ὁ Κώστας Γλένης εἶναι γέννημα τῆς Λευκάδας καὶ γαλουχήθηκε ἀπὸ αὐτὴν. Μὲ φυσικὸ καὶ ἀβίαστο τρόπο ἒγινε ζωγράφος εἰκόνων ἀφιερωμένων στὸ μεγαλεῖο τῆς φύσης ἐκεῖ. Αἰσθανόμενος τὸ θαῦμα τοῦ τόπου ἐναρμονίστηκε μὲ τὶς ἐνέργειές του – ἢρεμες καὶ ἒντονες, γόνιμες καὶ καταστρεπτικὲς, ἀρχέγονες καὶ τρέχουσες. Στὸ πέρασμα τοῦ χρόνου μυήθηκε στὰ μυστήρια τοῦ χώρου καὶ βρῆκε εὐαίσθητους τρόπους νὰ τὸν ἀναπαραστήσει ὃπως τοῦ πρέπει, μὲ τὴ δέουσα εὐλάβεια, ταπεινότητα καὶ σεβασμὸ.
Ἡ θάλασσα καὶ ὁ οὐρανὸς ἀποτελοῦν κορύφωση τῆς μυσταγωγίας στη φύση. Τὸ ὓδωρ εἶναι ὁ πλακούντας καὶ τὸ σπέρμα, ὁ ἀγέρας εἶναι τὸ πνεῦμα καὶ ἡ πνοή. Ἡ μεταξὺ τους ἐρωτικὴ σχέση γεννᾶ τὴν ἲδια τὴ Λευκάδα – εὐλογία, εὐχὴ καὶ φυλαχτὸ. Τὰ προκείμενα ἒργα τοῦ Γλένη καταγράφουν μυσταγωγικὰ αὐτὴν τὴν ἰερὴ σχέση στὸ μεγαλεῖο τῆς φυσικότητάς της.
Οἱ πίνακες τοῦ παρόντος κύκλου παρουσιάζουν ψυχρὲς ἀποχρώσεις σὲ ποικίλες συνθέσεις καὶ σχηματισμοὺς – ἀγγίγματα, ἀντικρίσματα, ἀντιστίξεις, διατρήσεις, διεισδύσεις, ἐγκολπώσεις, ἐκρήξεις, κατακρημνίσεις, παραθέσεις, πλαισιώσεις, προσμίξεις, στροβιλισμοὺς, συγκρούσεις, χαϊδέματα καὶ φωτοσκιάσεις. Ἀφοροῦν ἐνεργειακὲς σχέσεις, ποὺ παραπέμπουν εὐρύτερα στὸ μυστήριο τοῦ κόσμου – γέννηση, ἓρωτα καὶ θάνατο. [...]
[...] Τὰ ἒργα τοῦ Γλένη εἶναι αἰσθαντικὲς τοπιογραφίες, παράθυρα στὴν καρδιὰ καὶ τὴν ψυχὴ τῆς γενέθλιας καὶ γενεσιουργοῦ νήσου.
Ὡς τέτοια, ἀποτελοῦν πολύτιμη παρακαταθήκη τοῦ σύγχρονου πολιτισμοῦ τοῦ ἰονίου χώρου.
Αθήνα, Μάιος 2024
Σημείωση: Τα έργα του Κώστα Γλένη συγγενεύουν με τη ζωγραφική των χρωματικών πεδίων, υποκατηγορία του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, που εγνώρισε από τον Θεόδωρο Στάμο. Τον όρο πρότεινε ο Κλέμεντ Γκρίνμπεργκ (1909-1994) το 1960 για να χαρακτηρίσει τη μετάβαση από τον πίνακα-παράθυρο στον μονόχρωμο πίνακα-πεδίο, δηλαδή σε μία κατηγορία αφηρημένης ζωγραφικής άλλης κλίμακας και με τάση επέκτασης στο άπειρο, εξαΰλωσης και κάλυψης ολόκληρου του οπτικού πεδίου του θεατή. Επηρεασμένος από τους καλλιτέχνες Μπάρνετ Νιούμαν (1905-1970), Μαρκ Ρόθκο (1903-1970) και Κλίφορντ Στιλ (1904-1980), παρατήρησε ότι το σχήμα εγγυάται την καθαρότητα και την ένταση που απαιτείται για την υποβολή του ακαθόριστου χώρου. Σε αυτούς τους καλλιτέχνες, το χρώμα απαλλαγμένο από τις εντοπιστικές και συνδετικές του λειτουργίες, αποκτά μεγαλύτερη αυτονομία. Κινήθηκαν προς την κατεύθυνση της μονόχρωμης ή σχεδόν μονόχρωμης ζωγραφικής. Η λειτουργία του δεν είναι να διαφοροποιηθεί από τον υπόλοιπο πίνακα ή να γεμίσει μία επιφάνεια ή ένα επίπεδο, αλλά συνηγορεί μόνο για τον εαυτό του. Η ένταση του χρώματος εξαρτάται από την έκτασή του και με τον τρόπο αυτό οι πίνακες περιλαμβάνουν μόνον έναν περιορισμένο αριθμό χρωμάτων, δύο ή τρία, που έχουν απλωθεί σχετικά ομοιόμορφα και απρόσωπα, προκειμένου να αποφευχθεί κάθε αναγλυφοποίηση της χρωστικής μάζας και της πινελικής χειρονομίας. Προφανώς, η πίστη των αφηρημένων εξπρεσιονιστών στην ανάγκη μορφοποίησης της εσωτερικής εμπειρίας, που είναι πιο αυθεντική από το αντικειμενικό γεγονός και το φαινόμενο, καθιστά αναπόφευκτα δύσκολη την πρόσβαση στο έργο τους. Αυτή η ζωγραφική απαιτεί ένα έτερο είδος κριτικής, που διακρίνει τις ιδιαίτερες ποιότητες της δράσης του δημιουργού. Ο θεατής απαγκιστρώνεται από το ένα και μοναδικό σημείο θέασης και αφήνεται ελεύθερος να ερμηνεύσει με τον δικό του τρόπο έργα που θα μπορούσαν να παρουσιαστούν και με φορά άλλη από την καθορισμένη. [Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Παρισιού, Ομάδες, Κινήματα, Τάσεις της Σύγχρονης Τέχνης μετά το 1945. Αθήνα: Εξάντας, 1991]
Του Μεγακλή Ρογκάκου, Ιστορικού Τέχνης MA MA PhD
«Όσο η τέχνη έχει λιγότερη σχέση με την πραγματικότητα, τόσο είναι καλύτερη.» [Ρότζερ Φράυ, Όραμα και Σχέδιο, Λονδίνο, 1920]
[...] Η Λευκάδα εἶναι ὀμφαλικὸ σημεῖο τῆς γῆς ὃπου ἐνώνεται ἡ θάλασσα μὲ τὸν οὐρανό.Ἓνας λευκὸς βράχος ἀναμεταξύ τοῦ ὑδάτινου καὶ ἀέρινου στοιχείου. Σημεῖο ἰσορροπίας τῆς γαλήνης τῆς γῆς μὲ τὴν ταραχὴ τῆς θάλασσας [...]
Ὁ Κώστας Γλένης εἶναι γέννημα τῆς Λευκάδας καὶ γαλουχήθηκε ἀπὸ αὐτὴν. Μὲ φυσικὸ καὶ ἀβίαστο τρόπο ἒγινε ζωγράφος εἰκόνων ἀφιερωμένων στὸ μεγαλεῖο τῆς φύσης ἐκεῖ. Αἰσθανόμενος τὸ θαῦμα τοῦ τόπου ἐναρμονίστηκε μὲ τὶς ἐνέργειές του – ἢρεμες καὶ ἒντονες, γόνιμες καὶ καταστρεπτικὲς, ἀρχέγονες καὶ τρέχουσες. Στὸ πέρασμα τοῦ χρόνου μυήθηκε στὰ μυστήρια τοῦ χώρου καὶ βρῆκε εὐαίσθητους τρόπους νὰ τὸν ἀναπαραστήσει ὃπως τοῦ πρέπει, μὲ τὴ δέουσα εὐλάβεια, ταπεινότητα καὶ σεβασμὸ.
Ἡ θάλασσα καὶ ὁ οὐρανὸς ἀποτελοῦν κορύφωση τῆς μυσταγωγίας στη φύση. Τὸ ὓδωρ εἶναι ὁ πλακούντας καὶ τὸ σπέρμα, ὁ ἀγέρας εἶναι τὸ πνεῦμα καὶ ἡ πνοή. Ἡ μεταξὺ τους ἐρωτικὴ σχέση γεννᾶ τὴν ἲδια τὴ Λευκάδα – εὐλογία, εὐχὴ καὶ φυλαχτὸ. Τὰ προκείμενα ἒργα τοῦ Γλένη καταγράφουν μυσταγωγικὰ αὐτὴν τὴν ἰερὴ σχέση στὸ μεγαλεῖο τῆς φυσικότητάς της.
Οἱ πίνακες τοῦ παρόντος κύκλου παρουσιάζουν ψυχρὲς ἀποχρώσεις σὲ ποικίλες συνθέσεις καὶ σχηματισμοὺς – ἀγγίγματα, ἀντικρίσματα, ἀντιστίξεις, διατρήσεις, διεισδύσεις, ἐγκολπώσεις, ἐκρήξεις, κατακρημνίσεις, παραθέσεις, πλαισιώσεις, προσμίξεις, στροβιλισμοὺς, συγκρούσεις, χαϊδέματα καὶ φωτοσκιάσεις. Ἀφοροῦν ἐνεργειακὲς σχέσεις, ποὺ παραπέμπουν εὐρύτερα στὸ μυστήριο τοῦ κόσμου – γέννηση, ἓρωτα καὶ θάνατο. [...]
[...] Τὰ ἒργα τοῦ Γλένη εἶναι αἰσθαντικὲς τοπιογραφίες, παράθυρα στὴν καρδιὰ καὶ τὴν ψυχὴ τῆς γενέθλιας καὶ γενεσιουργοῦ νήσου.
Ὡς τέτοια, ἀποτελοῦν πολύτιμη παρακαταθήκη τοῦ σύγχρονου πολιτισμοῦ τοῦ ἰονίου χώρου.
Αθήνα, Μάιος 2024
Σημείωση: Τα έργα του Κώστα Γλένη συγγενεύουν με τη ζωγραφική των χρωματικών πεδίων, υποκατηγορία του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, που εγνώρισε από τον Θεόδωρο Στάμο. Τον όρο πρότεινε ο Κλέμεντ Γκρίνμπεργκ (1909-1994) το 1960 για να χαρακτηρίσει τη μετάβαση από τον πίνακα-παράθυρο στον μονόχρωμο πίνακα-πεδίο, δηλαδή σε μία κατηγορία αφηρημένης ζωγραφικής άλλης κλίμακας και με τάση επέκτασης στο άπειρο, εξαΰλωσης και κάλυψης ολόκληρου του οπτικού πεδίου του θεατή. Επηρεασμένος από τους καλλιτέχνες Μπάρνετ Νιούμαν (1905-1970), Μαρκ Ρόθκο (1903-1970) και Κλίφορντ Στιλ (1904-1980), παρατήρησε ότι το σχήμα εγγυάται την καθαρότητα και την ένταση που απαιτείται για την υποβολή του ακαθόριστου χώρου. Σε αυτούς τους καλλιτέχνες, το χρώμα απαλλαγμένο από τις εντοπιστικές και συνδετικές του λειτουργίες, αποκτά μεγαλύτερη αυτονομία. Κινήθηκαν προς την κατεύθυνση της μονόχρωμης ή σχεδόν μονόχρωμης ζωγραφικής. Η λειτουργία του δεν είναι να διαφοροποιηθεί από τον υπόλοιπο πίνακα ή να γεμίσει μία επιφάνεια ή ένα επίπεδο, αλλά συνηγορεί μόνο για τον εαυτό του. Η ένταση του χρώματος εξαρτάται από την έκτασή του και με τον τρόπο αυτό οι πίνακες περιλαμβάνουν μόνον έναν περιορισμένο αριθμό χρωμάτων, δύο ή τρία, που έχουν απλωθεί σχετικά ομοιόμορφα και απρόσωπα, προκειμένου να αποφευχθεί κάθε αναγλυφοποίηση της χρωστικής μάζας και της πινελικής χειρονομίας. Προφανώς, η πίστη των αφηρημένων εξπρεσιονιστών στην ανάγκη μορφοποίησης της εσωτερικής εμπειρίας, που είναι πιο αυθεντική από το αντικειμενικό γεγονός και το φαινόμενο, καθιστά αναπόφευκτα δύσκολη την πρόσβαση στο έργο τους. Αυτή η ζωγραφική απαιτεί ένα έτερο είδος κριτικής, που διακρίνει τις ιδιαίτερες ποιότητες της δράσης του δημιουργού. Ο θεατής απαγκιστρώνεται από το ένα και μοναδικό σημείο θέασης και αφήνεται ελεύθερος να ερμηνεύσει με τον δικό του τρόπο έργα που θα μπορούσαν να παρουσιαστούν και με φορά άλλη από την καθορισμένη. [Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Παρισιού, Ομάδες, Κινήματα, Τάσεις της Σύγχρονης Τέχνης μετά το 1945. Αθήνα: Εξάντας, 1991]
A Treatise on the Shades of the Sea and Sky in Lefkada
By Megaklis Rogakos, Art Historian MA MA PhD
"The less art relates to reality, the better it is." — Roger Fry, Vision and Design, London, 1920
[…] Lefkada is a central point on Earth where the sea meets the sky, a white cliff between water and air. It’s a place where the tranquility of the land balances with the turbulence of the sea.
Kostas Glenis is a native of Lefkada, nurtured by it. Naturally and effortlessly, he became a painter of images dedicated to the majesty of nature there. Feeling the wonder of the place, he harmonized with its energies—calm and intense, creative and destructive, ancient and current. Over time, he became initiated into the mysteries of the land and found sensitive ways to represent it with the appropriate reverence, humility, and respect.
The sea and sky embody the peak of nature’s mysticism. Water is the womb and seed, while air is spirit and breath. Their intimate relationship gives birth to Lefkada itself—a blessing, a prayer, a talisman. Glenis’ works capture this sacred relationship in the splendor of its naturalness.
The paintings in this series exhibit cool tones in various compositions and formations—touches, contrasts, counterpoints, perforations, penetrations, enclosures, explosions, precipitations, juxtapositions, framings, blends, swirls, clashes, caresses, and chiaroscuro. They concern energetic relationships that hint at the broader mystery of the world—birth, love, and death.
[…] Glenis' works are sensitive landscapes, windows into the heart and soul of his birthplace and generative island. As such, they constitute a valuable legacy of the contemporary culture of the Ionian region.
Athens, May 2024
Note: The works of Kostas Glenis are akin to color field painting, a subcategory of abstract expressionism introduced to him by Theodoros Stamos. The term was proposed by Clement Greenberg (1909–1994) in 1960 to describe the transition from the window-like painting to the monochrome field painting—a category of abstract art on a different scale, with a tendency toward infinity, etherealization, and covering the viewer's entire visual field. Influenced by artists Barnett Newman (1905–1970), Mark Rothko (1903–1970), and Clyfford Still (1904–1980), Greenberg observed that form guarantees the clarity and intensity needed to suggest indefinite space. For these artists, color, freed from representational and connective functions, gains greater autonomy. They moved toward monochromatic or nearly monochromatic painting, where color exists purely for itself. The intensity of the color depends on its expanse, so the works include only a limited number of colors—two or three—spread relatively evenly and impersonally to avoid any relief in the pigment mass or brush gesture. Obviously, abstract expressionists’ faith in the need to shape inner experience, which they consider more authentic than objective fact or appearance, makes their work challenging to access. This painting requires a different kind of criticism that discerns the unique qualities of the creator's action. The viewer is released from a single viewpoint and is free to interpret the works in their own way, which could be presented in a direction other than the one designated.
[École des Beaux-Arts Paris, Groups, Movements, Trends in Contemporary Art After 1945. Athens: Exandas, 1991]
By Megaklis Rogakos, Art Historian MA MA PhD
"The less art relates to reality, the better it is." — Roger Fry, Vision and Design, London, 1920
[…] Lefkada is a central point on Earth where the sea meets the sky, a white cliff between water and air. It’s a place where the tranquility of the land balances with the turbulence of the sea.
Kostas Glenis is a native of Lefkada, nurtured by it. Naturally and effortlessly, he became a painter of images dedicated to the majesty of nature there. Feeling the wonder of the place, he harmonized with its energies—calm and intense, creative and destructive, ancient and current. Over time, he became initiated into the mysteries of the land and found sensitive ways to represent it with the appropriate reverence, humility, and respect.
The sea and sky embody the peak of nature’s mysticism. Water is the womb and seed, while air is spirit and breath. Their intimate relationship gives birth to Lefkada itself—a blessing, a prayer, a talisman. Glenis’ works capture this sacred relationship in the splendor of its naturalness.
The paintings in this series exhibit cool tones in various compositions and formations—touches, contrasts, counterpoints, perforations, penetrations, enclosures, explosions, precipitations, juxtapositions, framings, blends, swirls, clashes, caresses, and chiaroscuro. They concern energetic relationships that hint at the broader mystery of the world—birth, love, and death.
[…] Glenis' works are sensitive landscapes, windows into the heart and soul of his birthplace and generative island. As such, they constitute a valuable legacy of the contemporary culture of the Ionian region.
Athens, May 2024
Note: The works of Kostas Glenis are akin to color field painting, a subcategory of abstract expressionism introduced to him by Theodoros Stamos. The term was proposed by Clement Greenberg (1909–1994) in 1960 to describe the transition from the window-like painting to the monochrome field painting—a category of abstract art on a different scale, with a tendency toward infinity, etherealization, and covering the viewer's entire visual field. Influenced by artists Barnett Newman (1905–1970), Mark Rothko (1903–1970), and Clyfford Still (1904–1980), Greenberg observed that form guarantees the clarity and intensity needed to suggest indefinite space. For these artists, color, freed from representational and connective functions, gains greater autonomy. They moved toward monochromatic or nearly monochromatic painting, where color exists purely for itself. The intensity of the color depends on its expanse, so the works include only a limited number of colors—two or three—spread relatively evenly and impersonally to avoid any relief in the pigment mass or brush gesture. Obviously, abstract expressionists’ faith in the need to shape inner experience, which they consider more authentic than objective fact or appearance, makes their work challenging to access. This painting requires a different kind of criticism that discerns the unique qualities of the creator's action. The viewer is released from a single viewpoint and is free to interpret the works in their own way, which could be presented in a direction other than the one designated.
[École des Beaux-Arts Paris, Groups, Movements, Trends in Contemporary Art After 1945. Athens: Exandas, 1991]
